Нават калі вы ня любіце наведваць мясьціны, зьвязаныя з войнамі, Быстрыца мусіць выклікаць інтарэс толькі з-за колькасьці мэмарыялаў, і, адпаведна, салдацкіх костак, пакінутых тут. Едзем у Быстрыцу на бераг Віліі, дзе крывічы калісьці ўзьвялі «паравоз», у лесе жыў цмок, а ў сярэднявеччы праслаўлялі хрысьціянскага бога загадкавыя манахі-аўгустынцы.

Міхалішкі — самая сапраўдная Віленшчына (да Вільні ўсяго 54 км). Блізасьць сталіцы вызначыла лёс мястэчка: за кароткі час тут насуперак усяму зьявіліся касьцёл, а пасьля і кляштар аўгустынцаў. Пазьней у Міхалішках паўстаў палац і нават уласная ратуша. Ня ўсе гэтыя помнікі захаваліся, але чатырохсотгадовай даўніны гісторыя жыве ў тоўстых міхалішскіх сьценах.

Вёскі Гервяты і Рымдзюны — літоўскія анклявы ў Беларусі. У Рымдзюнах ёсьць літоўская школа, а ў Гервятах імша ў касьцёле праходзіць па-літоўску. Але гэты факт не перашкаджае мясцовым бабулькам па выхадзе зь касьцёлу пераходзіць на беларускую, а вяскоўцам ганарыцца адным з самых прыгожых касьцёлаў Беларусі. ПраДарожжа ў эдэмскія сады Гервятаў.

На вандроўку, якую цяпер распачынаем, нават двух дзён можа не хапіць. Бо кожнае месца тут асаблівае, таемнае, схаванае. Упарта ўгледзецца ў кожны закуток Астравеччыны варта яшчэ і таму, што ўжо празь некалькі год гэтыя землі можа беззваротна зьмяніць будаўніцтва АЭС і наступствы яе працы. Едзем на Астравеччыну. Магчыма, у апошні раз…

Нацыянальная бібліятэка Беларусі, узьведзеная ў 2006 г., ўвайшла ў сьпіс найбольш недарэчных будынкаў сьвету. Акрамя беларускага «дыямэнту» у сьпіс, прадстаўлены ў кастрычніцкім нумары часопісу Travel + Leisure, увайшлі яшчэ 13 найбольш нязграбных і недарэчных пабудоў.

Ужо 16 год у палацы ў вёсцы Красны Бераг зь пераменным посьпехам ідзе рэстаўрацыя. Пабудаваны ў канцы пазамінулага стагодзьдзя палац, які спалучае ў сабе неверагодную колькасьць архітэктурных стыляў, хутка стане даступным для любога наведвальніка.

Нэарэнэсансны палац на мяжы Гомельскай і Менскай абласьцей узьведзены вядомым піцерскім архітэктарам Віктарам Шротэрам, можа стаць візытнай карткай гэтых мясьцінаў.

Ёсьць каштоўнасьці, якія сьпяць, незаўважаныя, недзе далёка, нібыта пахаваныя пад сумётамі часу. І ніхто, акрамя невялікага кола пасьвечаных, не падазрае пра існаваньне тых дзівосаў. Прыкладна такім лёсам жыве зараз клясычны палац князёў Булгакаў у вёсцы Жылічы Кiраўскага раёну. Сюды наша чарговае «ПраДарожжа».

У ХІ стагодзьдзі замак у Сьвіслачы быў апошняй цьвярдыняй, што сустракала плыні аднайменнай рэчкі перад яе зьліцьцём зь Беразіной. На колішнія межы Полацкага княства наша новае «ПраДарожжа».

Што хаваецца за гэтай дзіўнай італійскай назвай цяпер? Ня што іншае, як вёска Чырвоная Зорка, якая разам з савецкай уладай прыйшла на зьмену славутай летняй рэзыдэнцыі князёў Радзівілаў. Чытайце новае праДарожжа ў апошнія дні трохсотгадовага палацу.

Ён хадзіў у пантофлях уласнага дызайну, шкарпэтках рознага колеру і сьмешным капялюшыку. Ён маляваў дзіўныя карціны, спалучаючы адмысловы арнамэнт, няроўныя лініі і сьпіралі ў яркіх фарбах, так цудоўна спалучаных у сваёй неспалучальнасьці. Гэты дзівак лічыў прамую лінію «самым пачварным стварэньнем нашай цывілізацыі», ці нават «прыладай д’ябла». А сучасную архітэктуру, пабудаваную у аднолькава шэрым і ўніфікаваным стылі, лічыў турмой для чалавечай псыхікі.

Звалі гэтага дзівака Фрыдэнсрайх Хундэртвассэр (1928-2000гг), і быў ён сусьветнавядомым аўстрыйскім архітэктарам, мастаком і дызайнэрам. А яшчэ ён быў казачнікам, які здолеў увасобіць свае самыя неверагодныя мары ў рэальнасьць.