У Ісьляндыі ствараюць новую канстытуцыю он-лайн
Кожны грамадзянін можа ўзяць удзел у сеціўным абмеркаваньні новай канстытуцыі краіны. Асноўны закон Ісьляндыя супольна стварае ўжо год, і цяпер падышоў фінальны этап — усеагульнае абмеркаваньне ў Інтэрнэце перад рэфэрэндумам.
Напрыканцы ліпеня група з 25 грамадзян прадставіла ў ісьляндзкі парлямэнт накід новай канстытуцыі Ісьляндыі. Канстытуцыйная рада, выбраная на адмысловым галасаваньні, падрыхтавала дакумэнт он-лайн з дапамогай соцень іншых людзей.
Раней папярэдні варыянт асноўнага закону краіны ўжо зьявіўся на ўласным сайце канстытуцыйнай рады. Яны ж прапанавала грамадзянам камэнціць будучую канстытуцыю праз Фэйсбук і абмяркоўваць яе ў Твітэры.
У выніку зьявіўся накід, які кожны можа пачытаць і дагэтуль закамэнціць у Інтэрнэце. Можна нават прапанаваць уласную вэрсію таго ці іншага артыкулу — канстытуцыйная рада абяцае «ў выпадку зьяўленьня новых ідэй» разгледзіць магчымасьць дапасаваньня іх да тэксту канстытуцыі.
Гэтыя 25 ісьляндцаў супольна з тысячамі іншых распрацавалі новую канстытуцыю краіны. Фота з афіцыйнай старонкі канстытуцыйнай рады ў Фэйсбук
Пасьля афіцыйнага прадстаўленьня канстытуцыі на абмеркаваньне на старонцы рады ў Фэйсбуку зьявілася шмат камэнтароў ад людзей з розных краін. Яны віншуюць Ісьляндыю з добрай працай і мараць аб тым, каб і ў іх краіне калісьці гэтак сама запрацавалі дэмакратычныя працэдуры.
Права на мэдыя і Інтэрнэт
Цяперашняе канстытуцыя Ісьляндыі была створаная яшчэ ў 1944 годзе, калі краіна атрымала незалежнасьць ад Даніі. Пасьля нядаўняга эканамічнага каляпсу ісьляндцы зразумелі, што прыйшоў час новай канстытуцыі, у якой мусіць быць перагледжаны балянс сілаў, каб не дапусьціць паўтору крызысу.
Гэтак выглядае апошні праект канстытуцыі паводле найбольш ужывальных у ёй словаў. Фота з афіцыйнай старонкі канстытуцыйнай рады ў Фэйсбук
Праект ісьляндзкай канстытуцыі можа стаць сапраўдным прыкладам для многіх нацый. Гэтак пачынаецца яе тэкст:
«Мы, жыхары Ісьляндыі, хочам стварыць справядлівае грамадзтва, дзе ўсе роўныя. Нашы розныя паходжаньні ўзбагачаюць ўсіх нас у цэлым, і мы разам нясем адказнасьць за спадчыну пакаленьняў, зямлю і гісторыю, прыроду, мову і культуру».
У новай канстытуцыі асобна агаворваецца права людзей «на мэдыя», а правы чалавека пашыраныя як «правы чалавека і прыроды». Знайшлося месца ў новым асноўным законе і для абароны правоў грамадзян на Інтэрнэт. У праекце наўпрост сказана, што ніхто ня ў праве адлучаць чалавека ад Інтэрнэту без рашэньня суду.
97% ісьляндцаў маюць доступ да Інтэрнэту. Паводле дадзеных Internet World Stats, толькі 10 тысячаў з 311 000 жыхароў гэтай краіны ня маюць доступу да Сеціва.